Ayasofya Müzesi'nde gerçekleştirilen Türkiye’nin en çok ziyaret edilen “Aşk Ocağında Can Olmak, İnsanlığın Mirası: Mevlana Celalleddin Rumi" adlı serginin düzenleyicisi  Ekrem Işın, projelerini BSF için anlattı

.

TÜRKİYE’NİN EN ÇOK ZİYARET EDİLEN SERGİSİ

Ayasofya Müzesi'nde gerçekleştirilen Türkiye’nin en çok ziyaret edilen “Aşk Ocağında Can Olmak, İnsanlığın Mirası: Mevlana Celalleddin Rumi" adlı serginin düzenleyicisi  Ekrem Işın, projelerini BSF için anlattı.

Röportaj: Miraç Aköz BSF Akademi

İlgi alanlarınız ve çalışmalarınız konusunda kısaca bilgi verir misiniz?
İlgi alanım, daha doğrusu 30 yıla yaklaşan yazı hayatım, büyük ölçüde Osmanlı kültür dünyasıyla ilgilidir. Osmanlı’da gündelik hayat merkezli araştırmalar yaptım. İlk çalışmaların daha çok edebiyat ağırlıklıydı ve 1975 yıllarında yayınlanmaya başladı. 84–85 yıllarında da bu kültür tarihçiliğine yöneldim. Bunun içinde de Osmanlı gündelik hayatıyla ilgili çalışmalar yaptım. Bunun bir kısmı tasavvuf tarihiyle ilgilidir, bir kısmı da sosyal hayatla ilgilidir. Hepsi birbirine netice olarak bütünler. “İstanbul’da Gündelik Hayat” adlı bir kitabım var. Onun dışında yerli yabancı yayın organlarında, akademik dergilerde yayınlarım var. Çeşitli sempozyumlarda sunulmuş bildirilerim var. Onun dışında düzenlediğim sergiler var. Bunlardan birkaçı; Yapı Kredi’de düzenlediğimiz “Ben Mehmet Siyah Kalem; İnsanlar ve Cinlerin Ustası” isimli sergi. Siyah Kalemin 14.-15. yüzyıla ait eserlerini sergiledik Topkapı Müzesi’nden alıp. Pera Müzesi’nde yaptığımız Ali Emiri Efendi sergisi var. Son olarak da Ayasofya’da düzenlediğimiz Mevlana sergisi. Ve bu yıl İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nde açacağımız “İstanbul’da Mevlevilik” sergisi olacak. Bunlar sergi konusundaki çalışmalarım. Ayrıca Fransa’da yayınlanan, şu an dünyanın tek akademik dergisi olan Journal of The History of Sufizm’in editörüyüm. İstanbul Araştırmaları Enstitüsünde de Osmanlı Araştırmaları Bölümü’nün yöneticiliğini yapıyorum. Osmanlı dönemini araştırmak, bu konuda yayın yapmak bölümün başlıca görevleri arasındadır.

Ayasofya ile Mevlana Birbirini Bütünlüyor
Neden mekân olarak Ayasofya’yı tercih ettiniz?
Bu sergiyi hazırlarken mekan olarak başka bir seçenek aklımıza bile gelmedi. Doğrudan Mevlana adıyla Ayasofya’nın birbirini bütünleyen iki önemli tarihsel figür olduğunu düşündüm ve serginin burada açılmasını önerdim. İkisi de evrensel iki önemli simge. Dolayısıyla Mevlana’yı sıradan bir yerde sergilemenin anlamı yoktu. Ayasofya gibi bir yeri seçmedeki önemli nedenlerden biri, dünyaca tanınmış bir yer olması. Bir başka nedeni de, Mevlana’nın yaşadığı çağda İstanbul, Latin işgali altındaydı. O dönemde Ayasofya yağmalanmış. İçindeki bütün eserler batıya kaçırılmış bir mekandı. Aynı dönemde Mevlana’nın yaşadığı Anadolu da Moğol işgali altındaydı. İşgalcilerin biri batıdan biri doğudan geliyor. Dolayısıyla Mevlana çok özgür bir hayat yaşamadı. Bunları yüzyıllar sonra özgür bir ortamda buluşturmak bu serginin amaçları arasında oldu. Dolayısıyla amacımız burada ne Mevlana’yı Ayasofya’nın şöhretinden yararlanarak öne çıkarmak ne de Ayasofya’yı Mevlana’nın ününden faydalanarak öne çıkarmak değildir. Bunlar iki önemli figürdür. Sergiyi öyle bir mekanda dünyanın gözü önünde açmayı uygun gördüm.

Ayasofya Müzesi’nde Bir İlk
*Daha önce Ayasofya’da böyle bir sergi düzenlendi mi acaba?
Hayır, Bu aynı zamanda Ayasofya’nın tarihindeki ilk sergidir. Bu da yarıca bir önem teşkil ediyor. Dünyanın her bir yanından gelenler yabancı bir şeyle karşılaşmadıklarını, Mevlana’yı Rumi adıyla şöyle ya da böyle tanıdıklarını ve sergiyi büyük bir coşkuyla gezdiklerini en azından ziyaret defterine yazılanlardan anlamak mümkün. Böyle bir serginin de Mevlana’yı yurtdışından ve yurtiçinden gelen ziyaretçilere daha etraflı bir şekilde tanıtacağını ümit ediyorum. Sayıca en çok gezilen sergidir Türkiye’de. Günde en az 5 bin kişi geziyor.

“Ziyaretçi sergiyi gezerken kendisini keşfetmeli”
*Sergiyi gezenlere tavsiyeleriniz nelerdir?
Bizde genelde sergi denildiği zaman herhangi bir senaryosu bulunmayan eserlerin daha çok basit bir tema etrafında toplanıp izleyiciye sunulması gelir. Sergicilik Avrupa’da epey yol kat etti. Artık ilgiyi çekmek için ilginç eserler ilginç temalar ve bu temaların ilginç sunumları gerekiyor. Bu olmadığı sürece bizim okul sergisi gibi, duvarda birkaç eserin gösterildiği sergiler akla geliyor. Artık sergiler bir kapısından girip öbür kapısından çıkılan mekânlar değil, izleyicinin kendi kendisini de keşfedebileceği, bir labirent içinde kendi kendisiyle buluşabileceği, keşifler yapabileceği, sorular sorup cevaplar alabileceği mekânlara dönüştü. O bakımdan farklı bir tasarım yaptık ve o tasarım üzerinden bu projemizi gerçekleştirdik.
800. Doğum Yıldönümü nedeniyle açılan bu sergi orijinal kurgusuyla Mevleviliği tarihimize bıraktığı izlerle anlatmaya çalışan, yetiştirdiği insanlar üzerinde kısmen ana vurgularla duran bir sergidir. Hem dünyaya mesaj vermesi açısından hem de alanında en kapsamlı olması açısından önemli bir projedir.

Ekrem Işın ( 1955)
Ekrem Işın (d. 1955, Ankara) Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Türk Edebiyatı Bölümünü bitirdi. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Romanlarında Doğu-Batı Sorunu başlıklı tez çalışmasıyla girdiği kültür tarihi araştırmalarını, 1977-1984 yılları arasında yaptığı edebiyat merkezli incelemelerle sürdürdü. Bu yazıları, Milliyet Sanat, Oluşum, Tan, Sanat Olayı, Çağdaş Eleştiri ve Özgür İnsan dergilerinde yayınlandı. 1984’ten itibaren ‘İstanbul’ konulu toplumsal tarih araştırmalarına yöneldi ve başta Tarih ve Toplum, Sanat Dünyamız, Gergedan, Çağdaş Şehir, Arredamento-Dekorasyon vs. gibi dergilerde yayımlanan incelemelerini 1995’te İstanbul’da Gündelik Hayat. Tarih, Kültür ve Mekân İlişkileri Üzerine Toplumsal Tarih Denemeleri başlığıyla kitaplaştırdı. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi’ni hazırlayan ekipte yer alan yazar, uluslararası tasavvuf tarihi araştırmalarında proje danışmanlığı yapmakta, Thierry Zarcone ve Arthur F. Buhler ile birlikte Journal of the History of Sufism’in ortak editörlüğünü yürütmektedir.