|
16 Eylül 2008 08:07, Salı |
'Kara pazartesi' dünya ekonomilerini alt üst etti. Lehman Brothers'in iflasını açıklamasının ardından tüm dünyada milyarlarca dolarlık hasar oluştu. Türk Borsası da bu mali fırtınadan nasibini aldı. İMKB dün yüzde 5.27 düşerken, dolar 1.26'ya, euro ise 1.78'e yükseldi. Altın ise yüzde 2 değer kazandı
ABD'li Lehman Brothers'ın iflas başvurusunun diğer bankalar hakkında şüphelere yol açması ve ABD finans sistemine olan güveni sarsmasının ardından borsalar düşerken, güvenli liman olarak kabul edilen ABD tahvilleri ve altın fiyatları yükseldi. Avrupa borsalarını izleyen İMKB'de haftanın ilk günü yüzde 5'lık kapıyla atlatıldı. Lehman Brothers'ın mahkemeye sunduğu iflas başvurusunda yer alan bilgiye göre, şirketin 31 Mayıs itibariyle toplam aktifleri 639 milyar dolar olurken, şirketin aynı tarih itibariyle toplam borcu 613 milyar dolar seviyesine ulaştı. İflas başvurusunda ayrıca Citigroup'un ve Bank of New York Mellon'un elinde 138 milyar dolarlık Lehman tahvili bulunduğu belirtiliyor. Şirket, iflas başvurusunda broker-dealer biriminin ve diğer iştiraklerinin yer almayacağını belirtti. Lehman, broker-dealer birimini satmanın yollarını ararken, yatırım yönetimi bölümünün satışı için de birkaç potansiyel alıcıyla ileri derecede görüşmelere devam ediyor. Lehman'ın mahkemeye yaptığı iflas başvurusunda yer alan bilgiye göre, şirketin 31 Mayıs itibariyle toplam aktifleri 639 milyar dolar olurken, şirketin aynı tarih itibariyle toplam borcu 613 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. İflas başvurusunda ayrıca Citigroup'un ve Bank of New York Mellon'un elinde 138 milyar dolarlık Lehman tahvili bulunduğu belirtildi. Lehman tahvillerini elinde tutan diğer şirketler arasında AXA, Clearbridge Advisors ve FMR LLC bulunuyor.
DOLARDA SERT YÜKSELİŞ ZOR
Küresel borsalardaki huzursuzluğun devam edeceğini düşünen Merkez Menkul Değerler Araştırma Müdürü Özgür Yurtdaşseven'e göre şu anda en gerekli şey ABD Hazine Bakanlığı ve ABD Merkez Bankası'nın ortak adım atarak piyasayı rahatlatması gerekiyor. Bu rahatlamanın ancak piyasaya verilen likiditeyi arttırarak veya faizleri indirerek yapabileceğine değinen Yurtdaşseven sözlerini şöyle sürdürüyor; 'Eğer böyle bir adım atılırsa piyasalarda çok hızlı bir toparlanma olur. Ancak piyasaların buna yönelik somut bir adımı görmesi gerekir. Somut adımlar atıldığı takdirde piyasalarda rahatlama olacaktır. İstanbul Borsası'nda yaşanan hareketlenmeler tamamen yurtdışı kaynaklı. Dışarıda somut adımlar atıldığı taktirde hızlı bir şekilde 38-39 bin seviyelerine doğru yönelir. Ama önlemler gelmezse veya yeterli görülmezse düşüş 33-34 binlere doğru devam eder. Dolar ise 1.27 YTL'yi aşamayacaktır. 1.25-1.27 YTL arasında bir bant da gidip gelecektir.
AMERİKA, AVRUPA'YI DA YAKTI
Öte yandan Amerika'daki kriz Avrupa piyasalarını da derinden etkiliyor. Dün Avrupa borsaları ortalama yüzde 5'lere varan kayıplar yaşarken, bu kayıpların temelinde Avrupalı bankaların portföyünde bulunan yüklü miktarda ABD kaynaklı menkul kıymet pozisyonları gösteriliyor. Bu konuya ilişkin olarak endişelerini ifade eden Gedik Yatırım Araştırma Müdürü Onur Mutlu, "Orada henüz bütün çürük yumurtalar ayıklanmadığı için satışlar geliyor. Bunun önümüzdeki dönem Avrupa finans sektörüne etkisi olacak diye bekliyoruz" dedi.
BU KEZ YABANCI TEDİRGİN OLDU
Mutlu, Avrupalı bankaların ABD kaynaklı menkul kıymet taşıdığını hatırlattı. İMKB'nin düşüşünde, yabancı yatırımcıların Türkiye'de likide geçme beklentisinin etkili olduğunu anlatan Mutlu, "Yabancılar satışta etkili oluyorlar, satışlarında artış var" dedi. Yurt dışından kaynaklanan dalgalı seyrin sürebileceğini ifade eden Mutlu, dışarıdan gelen verilerin piyasalar üzerinde etkili olacağını, özellikle ABD ve Japonya merkez bankalarının faiz kararlarının önem taşıdığını bildirdi. Mutlu, bu arada olumsuz haberlerin Türkiye'de büyüme ile ilgili tedirginliklerle de birleştiğini söyledi.
70 milyar dolarlık acil yardım fonu
Bu arada, dünyanın en büyük bankalarından 10'u 70 milyar dolarlık acil yardım fonu oluşturmaya karar verdi. Bank of America, Barclays, Citibank, Credit Suisse, Deutsche Bank, Goldman Sachs, JP Morgan, Merrill Lynch, Morgan Stanley ve UBS bankalarının her birinin 7 milyar dolar vermeyi kabul ettiği fon, dünya piyasalarında panik çıkmasını önlemeyi amaçlıyor. ABD'de konut sektöründe başgösteren kredi krizinin daha sonra küresel çapta bir mali krize dönüşmesi, şimdiye kadar küresel bankaların 400 milyar doları aşkın zarar etmesine yol açtı. Uluslararası Para Fonu (IMF), bu yılın başında kredi krizinin maliyetinin 1 trilyon dolara ulaşacağı tahmininde bulunmuştu. ABD'de şimdiye kadar kredi krizinin etkilediği 11 banka kapanırken, Lehman Brothers'ın iflasının da son olmayacağı tahmin ediliyor.
Batmak için sıraya girmiş çok banka var
Kriz ekonomi çevrelerini de tedirgin ediyor. Son olarak piyasanın kurdu olarak bilinen FED'in eski başkanı Alan Greenspan'in 'Yüzyılda bir görülecek kriz' açıklaması yatırımcıları da analistleri de endişelendirdi. Greenspan'in bu sözleri ile ilgili olarak konuşan A Yatırım Araştırma Müdürü Ayşe Moroz, 'Ekonominin içinden bir insanın kriz kelimesini kullanması çok ürkütücü” dedi. Amerikan hükümetinin Lehman Brothers'ı kurtarmak için harcadığı çabaya da değinen Moroz'a göre Lehman'nın kurtarılamaması piyasaların daha da kötüye gideceğinin bir göstergesi. ABD'de devlet JP Morgan'a garanti verdi. Borcunun belli bir kısımını ben ödeyeceğim dedi. Ama Lehman Brothers için bunu yapamadı. Bunun bir sonu yok. ABD'de daha batacak bir çok banka var.”
Yenişafak |
